https://www.przystan.maranatha.pl

Historia chrześcijaństwa na Pomorzu i w Kołobrzegu

Kołobrzeg pojawił się na kartach średniowiecznych pergaminów po raz pierwszy na początku XI w., w związku z założeniem tu w roku 1000 (przez Bolesława Chrobrego) biskupstwa podległego arcybiskupowi gnieźnieńskiemu. Kołobrzeskim biskupem został Reinbern, który po przybyciu do grodu nad Parsęta "niszczył i palił świątynie z posągami bożków i oczyścił morze zamieszkałe przez złe duchy wrzuciwszy w nie cztery kamienie o pomazane świętym olejem i skropiwszy je woda święcona".

Biskup Reinbern działał w Kołobrzegu ponad l0 lat, następnie został wysłany na Ruś gdzie zmarł zamknięty w więzieniu. Młode chrześcijaństwo pomorskie wkrótce upadło. Dopiero 100 lat później za sprawą Bolesława Krzywoustego w latach 1102-1107 odżył ponownie duch chrześcijaństwa na Pomorzu, tym samym w Kołobrzegu. Po opanowaniu pozostałych ziem pomorskich rozpoczęła się ponowna ich chrystianizacja.

Pierwszą misję podjętą przez ascetycznego mnicha Bernarda ok. roku 1122 Pomorzanie zlekceważyli, ale już w dwa lata później biskup Bambergu Otton trafił do przekonania pomorskim kupcom. Krzywousty dał mu do pomocy kapelana Wojciecha i przez Pyrzyce, Szczecin, Wolin, pod koniec 1124 roku orszak biskupi dotarł do Kołobrzegu.

Otton przebywał na tym terenie kilka tygodni dając mieszkańcom czas do namysłu. Ostatecznie kołobrzeżanie dali się ochrzcić i pobudowali na podgrodziu kościół Mariacki, który poświęcony przez biskupa Ottona otrzymał miano kolegiaty i stał się siedzibą kapituły jako ślad poprzedniego biskupstwa. Kościół ten, choć nie podniesiony do rangi katedry z powodu lokalizacji siedziby biskupstwa w Wolinie, a następnie w Kamieniu, zajmował jednak drugie miejsce po kościele katedralnym.

W kilkadziesiąt lat po misji św. Ottona przed 1219 r. powstała przy nim kapituła kolegiacka. Oprócz kolegiaty istniały w Kołobrzegu jeszcze dwa kościoły: św. Piotra i św. Jana.

Charakterystyczny dla wszystkich ziem polskich ustrój grodowy zaczął na Ziemi Kołobrzeskiej zanikać. Rozpoczęły się przemiany społeczne, gospodarcze, ustrojowe i stopniowo etniczne. Początkiem tych wszystkich zmian stała się lokacja nowego miasta na prawie lubeckim w 1255 r . Na przełomie XIII i XIV wieku przeniosła się tam też kapituła. Jedną z pierwszych budowli nowego lokacyjnego miasta był prawdopodobnie kościół, ale nie była to jeszcze obecna konkatedra. Obecny kościół nie został zbudowany na tzw. surowym korzeniu, ponieważ wcześniej stał tu prawdopodobnie kościół św. Mikołaja i być może później kościół Mariacki. Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest dokładnie znana, podaje się, że było to ok. 1300 r.

Ruchy reformacyjne zapoczątkowane przez Marcina Lutra spowodowały, że protestantyzm szybko zaczął się rozprzestrzeniać na ziemiach pomorskich. Biskupstwo Kamieńskie w dotychczasowej formie przestało istnieć, a dobra biskupie przeszły pod bezpośrednią władzę książąt pomorskich.

Odnowioną wiarę zaczęto wprowadzać w Kołobrzegu już w roku 1531. W dniu 19 lutego tego roku podjął tu wykłady na temat nowych prawd wiary kaznodzieja luterański Mikołaj z Lubeki. Kołobrzeżanie przyjęli naukę Lutra bardzo szybko. We wszystkich kościołach zaczęto odprawiać nabożeństwa w nowym obrządku, czemu towarzyszyło wprowadzenie języka niemieckiego.

Fakt ten odbił się bardzo ujemnie na losie tutejszych Słowian katolików i przyczynił się do szybkiego germanizowania tych ziem i oderwania od Polski i Kościoła. Przez kilka wieków, do końca niemal XIX w. katolicy stanowili rodzaj diaspory za względu na małą ich liczebność, jak również dlatego, że w nieście nie było katolickiego kościoła. W latach 1839-1840 uczestniczyli oni w nabożeństwach odprawianych w prywatnym domu przy narożniku Rynku i ul. Siodlarskiej (ówczesne nazwy).

W 1876 r. do Kołobrzegu dojeżdżali od czasu do czasu duchowni katoliccy ze Szczecina, którzy odprawiali nabożeństwa w zborach protestanckich dla tutejszych katolików lub kapelani wojskowi czy też księża kuracjusze.

W 1839 r. rozpoczęto budowę kościoła katolickiego pod wezwaniem św. Marcina. W związku z napotkanymi trudnościami mieszkający tu Polacy z własnych środków zakupili w 1831 r. ziemię i w 1892 r. przystąpiono do budowy domu kuracyjnego pod nazwą “Martinusbad". W następnym roku przystąpiono do budowy plebanii i szkoły katolickiej, a 12 VII 1895 r. rozpoczęto budowę kościoła katolickiego pod wezwaniem św. Marcina, przy obecnej ul. Zwycięzców. Dnia 11 listopada dokonano poświęcenia kościoła i stopniowo wzbogacano kościół i jego wnętrze.

Ludność wchodząca w skład młodej parafii rekrutowała się spośród Polaków przebywających tu w wojsku oraz z osób przybywających tu z centralnej Polski, zwłaszcza z poznańskiego, jak również osób zamieszkałych w Kołobrzegu .

Społeczność Kołobrzegu ukształtowała się zasadniczo w latach 1945-1950, w wyniku ruchów migracyjnych. Był to okres masowych przemieszczeń związanych z repatriacją ludności niemieckiej, przesiedlaniu ludności pochodzenia ukraińskiego w ramach akcji “Wisła", jak również repatriacją Polaków z ziem, które weszły w skład ówczesnego ZSSR, oraz napływem ludności z różnych województw Polski. Ludność protestancka (narodowości niemieckiej) z terenów Pomorza zmuszona była opuścić swoje ziemie i wyemigrowała za Odrę. Tereny te były więc stopniowo zasiedlane ludnością katolicką, a za ludnością cywilną przybywali pierwsi zakonnicy katoliccy. Warunki były ciężkie, wszystkie niemal kościoły na czele z kolegiatą zostały zniszczone.

W wyniku tych transferów, w znacznym stopniu zmieniła się struktura wyznaniowa miasta. Przed II wojną światową Kołobrzeg był miastem wybitnie protestanckim. Na jego terenie było 7 kościołów ewangelickich i kilka kaplic (Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, Kościoła Ewangelicko-Reformowanego, Kościoła Staroluterańskiego, Kościoła Baptystów, oraz jednego z kościołów ewangelicznych). Przez pewien okres w kaplicy Kościoła Staroluterańskiego zbierali się adwentyści. W Kołobrzegu znajdowała się również gmina Żydowska. Natomiast osób należących do Kościoła rzymskokatolickiego było zaledwie ok. 100. Dziś wyznawcy tej religii mają kolosalną przewagę nad protestantami. Społeczeństwo kołobrzeskie jest zdecydowanie społeczeństwem wyznania rzymskokatolickiego.

Napływająca po wojnie ludność różniła się nie tylko pochodzeniem terytorialnym, ale również kulturowo i obyczajowo a także tradycją. Doprowadziło to w konsekwencji do dezintegracji społeczeństwa, rodziły się antagonizmy i nieporozumienia. W roku 1956 przystąpiono do burzenia kościołów protestanckich, które nie były użytkowane. Z biegiem czasu, z pomocą różnych instytucji i Kościoła łagodziły się uprzednio narosłe konflikty oraz problemy związane z adaptacją w nowych warunkach. Scalanie pojedynczych osób jak i całych grup w jedno zintegrowane społeczeństwo było jednak niełatwym zadaniem.

Dziś społeczeństwo kołobrzeskie nie jest tak bardzo zróżnicowane jak w pierwszych latach powojennych. Pochodzenie terytorialne mało kogo obchodzi i nie wywołuje żadnych niepokojów czy konfliktów. Bardziej uwidaczniają się różnice związane ze statusem społecznym, majątkowym, wykształceniem czy wykonywaną profesją. W latach siedemdziesiątych zaczęły działać obok Kościoła katolickiego grupy protestanckie, które swą obecnością zaczęły w niewielkim stopniu oddziaływać na społeczność lokalną.

Obecnie do Kościoła rzymskokatolickiego należy blisko 80 % ludności (według danych statystycznych). Katolicy obrządku bizantyjsko-ukraińskiego stanowią niecałe 0,5 % natomiast protestanci zaledwie 1 %. W tej chwili w Kołobrzegu mamy następujące wyznania chrześcijańskie: rzymsko-katolickie, greko-katolickie, świadkowie Jehowy, Kościół Chrystusowy, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, a także swoją działalność rozpoczyna Kościół Zielonoświątkowy.

Wyznawcy wszystkich pięciu (sześciu) grup wyznaniowych żyją na ogół bezkonfliktowo i tolerancyjnie względem siebie. Różnice religijne nie stoją na przeszkodzie w zawieraniu trwałych przyjaźni. Jest to chyba specyfika ludności mieszkającej na Pomorzu. Wiemy przecież, że w różnych częściach naszego kraju panuje duch nietolerancji i sekciarstwa.

Polecamy również stronę:

Historia protestantyzmu i adwentyzmu na Pomorzu i w Kołobrzegu 

Wszelkie uwagi na temat strony kieruj tutaj